3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
1
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
2
MỞ ĐẦU
Hiện nay, chúng ta thường ghi chép thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số. Với cách ghi chép này, chúng ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não - não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian ... và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
3
MỞ ĐẦU (tiếp)
Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc, thuộc nhưng không nhớ được kiến thức trọng tâm, không nắm được “sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc không biết liên tưởng, liên kết các kiến thức có liên quan với nhau.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
4
Bản đồ tư duy
BĐTD còn gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của một nội dung, hệ thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
5
Bản đồ tư duy
Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa bản đồ thông thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết. Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, việc thiết kế BĐTD theo mạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
6
Ưu điểm của bản đồ tư duy
Dễ nhìn, dễ viết.
Kích thích hứng thú học tập và khả năng sáng tạo của HS
Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của bộ não.
Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
7
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
8
Tác giả Tony Buzan
-Tony Buzan là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ tư duy).
Ông nghiên cứu chuyên sâu về bộ não, trí nhớ; tìm ra qui luật khi xây dựng bản đồ gồm nhiều nhánh, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống.
Bản đồ tư duy giúp luyện tập trí não.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
9
Bản đồ tư duy giúp gì?
Bản đồ tư duy sẽ giúp:
1. Sáng tạo hơn
2. Tiết kiệm thời gian
3. Ghi nhớ tốt hơn
4. Nhìn thấy bức tranh tổng thể
5. Phát triển nhận thức, tư duy, …
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
10
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
11
Sử dụng BĐTD trong dạy học
Cho HS làm quen với bản đồ tư duy bằng cách giới thiệu cho HS một số “bản đồ” cùng với dẫn dắt của GV để các em làm quen.
Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được nội dung một bài học hay một chủ đề, một chương theo mạch lôgic của kiến thức.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
12
Sử dụng BĐTD trong dạy học
Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD.
Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba... mỗi ý lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn ... các nhánh này như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút chít”... các đường nhánh có thể là đường thẳng hay đường cong
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
13
Sử dụng BĐTD trong dạy học
Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn key words- tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm, chẳng hạn: đường thẳng song song, hình bình hành, hình chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều, ... để HS có thể tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh “con”, “cháu”, “chắt”... theo cách hiểu của các em.
Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
14
Cách ghi chép trên BĐTD

Nghĩ trước khi viết.
Viết ngắn gọn
Viết có tổ chức
Viết lại theo ý của mình, nên chừa khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
15
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
16
Điều cần tránh khi ghi chép trên BĐTD

Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết.
Dành quá nhiều thời gian để ghi chép.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
17
GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD VẼ TRÊN MÁY TÍNH VÀ VẼ TRÊN GIẤY, BÌA…
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
18
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
19
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
20
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
21
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
22
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
23
Lập kế hoạch
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
24
Giản dị- GDCD
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
25
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
26
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
27
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
28
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
29
Phương tiện thiết kế BĐTD
Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay. Điều quan trọng là GV hướng cho HS có thói quen lập BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách sắp xếp kiến thức một cách khoa học, lôgic.
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
30
Vận dụng
Cán bộ quản lí giáo dục, GVCN có thể sử dụng BĐTD để lập kế hoạch công việc.
GV, HS có thể sử dụng BĐTD hệ thống hoá một vấn đề, một chủ đề, ôn tập kiến thức…
HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD trên lớp học , hoặc hoạt động cá thể, ôn luyện tập ở nhà…
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
31
Kết luận
Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy ở một số trường THCS cho thấy: Sử dụng thành thạo và hiệu quả BĐTD trong dạy học sẽ mang lại nhiều kết quả tốt và đáng khích lệ trong phương thức học tập của HS và PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế hoạch công tác quản lí. Học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.
Việc sử dụng BĐTD giúp cán bộ quản lí có cái nhìn tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH, giúp HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động .
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
32
Tài liệu tham khảo
1. Trần Đình Châu, Sử dụng bản đồ tư duy – một biện pháp hiệu quả hỗ trợ học sinh học tập môn toán- Tạp chí Giáo dục, kì 2- tháng 9/2009.
2. Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Sử dụng bản đồ tư duy góp phần TCH HĐ học tập của HS, Tạp chí Khoa học giáo dục, số chuyên đề TBDH năm 2009.
3.Tony Buzan - Bản đồ Tư duy trong công việc – NXB Lao động – Xã hội.
4. Stella Cottrell (2003), The study skills handbook (2nd edition), PalGrave Macmillian.
5. www.mind-map.com (trang web chính thức của Tony Buzan).
3/7/2012
trandinhchau@moet.edu.vn
33
Bài tập thực hành (20 phút)
Đề nghị mỗi thầy cô thiết kế một bản đồ tư duy lập kế hoạch công tác, hoặc triển khai một ý tưởng hoặc 1 bài dạy học theo chuyên môn của mình.
Ban giám khảo sẽ chấm bài và công bố, trao giải thưởng khi tổng kết lớp học.